Toespraak door Jan van Zanen bij de opening van de tentoonstelling 450 jaar bescherming van het Haagse Bos door de Akte van Redemptie, 7 april 2026
Geachte aanwezigen,
Welkom in het atrium van ons stadhuis.
De huiskamer van de stad.
Maar vandaag en de komende weken misschien beter te betitelen als de ‘boskamer’ van Den Haag.
Want behalve de eerder geopende tentoonstelling van het Haags Gemeentearchief over 450 jaar Akte van Redemptie is er nu ook deze expositie te zien.
Denk met veel plezier terug aan mijn werkbezoek aan kunstenaar Johan van der Wiel in zijn atelier aan de Saturnusstraat.
Daar waar talloze Hagenaars een stukje hout kwamen brengen voor zijn monumentale Haagse Boom die hier nu te bewonderen is.
Ook ik mocht een bijdrage leveren.
Het stuk hout dat ik gaf, hoorde bij het programma De Kust Gezond, een project dat nauw verbonden is met mijn eerste maanden als burgemeester van Den Haag.
Het voelde bijzonder om dat stukje persoonlijke geschiedenis een plek te geven in een kunstwerk dat door zoveel inwoners is opgebouwd.
Een boom die letterlijk en figuurlijk door de stad wordt gedragen.
Initiatiefnemer Peter Akkerman vertelde mij over de kunstroute die vanaf deze plek door de stad slingert, via het Centraal Station naar het Haagse Bos.
Een route die niet alleen kunst verbindt, maar ook generaties en steden.
Want naast studenten van de Universiteit Leiden doen ook studenten van de HKU Utrecht mee – de stad waar ik eerder burgemeester mocht zijn.
Het is mooi om te zien hoe deze jonge makers, afkomstig uit verschillende disciplines, samen werken aan één verhaal: het verhaal van het Haagse Bos.
Wie door het Haagse Bos wandelt, beseft vaak niet hoe bijzonder deze plek is.
Het bos maakte ooit deel uit van een uitgestrekt, 9.000 jaar oud oerbos dat liep van ‘s-Gravenzande tot Alkmaar: het Holtland, waar onze provincienaam Holland van is afgeleid.
De graven van Holland kwamen graag in de “Haghe”, het omheinde deel van dat oerbos.
Hier bouwden zij hun ridderzaal – het begin van het Binnenhof en uiteindelijk van onze stad ’s‑Gravenhage, Den Haag.
Het is dus geen toeval dat onze geschiedenis, onze naam en onze identiteit zo nauw met dit bos verweven zijn.
Het Haagse Bos is het eerste juridisch beschermde bos ter wereld.
Die bescherming is in 450 jaar slechts één keer geschonden: tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen de Duitse bezetter delen van het bos kapte voor de aanleg van hun verdedigingslinie, de Atlantikwall.
Het herinnert ons eraan hoe kwetsbaar vrede is, en hoe snel afspraken, rechten en vrijheden onder druk kunnen komen te staan.
Juist daarom is de Akte van Redemptie meer dan een historisch document.
Het is een oproep om verdragen te respecteren.
Om de internationale rechtsorde te beschermen.
En dat is precies wat we in Den Haag blijven doen.
In weerwil van de huidige tijdsgeest, houden wij hier – in de stad van vrede en recht – vast aan de kracht van afspraken, dialoog en internationale samenwerking.
Met deze tentoonstelling, de kunstroute en de activiteiten in en rond het bos willen we dat verhaal levend houden.
We willen nieuwe bosbeschermers inspireren.
Want al is het bos 450 jaar geleden gered, het heeft ons nog steeds nodig.
En dat geldt niet alleen voor het Haagse Bos maar eigenlijk al het kostbare groen in onze stad.
Laten we, in navolging van de stichting Bos dat van Zichzelf is, er samen aan werken dat meer bossen voor altijd beschermd blijven, via een moderne Akte van Redemptie.
Wens u een mooie, inspirerende wandeling door deze tentoonstelling en – straks – door het Haagse Bos zelf.
Dank u wel.
