Toespraak door Jan van Zanen ter ere van 100 jaar Julianakerk en 10 jaar Juliana Plaza, 7 juni 2026
Geachte aanwezigen,
100 jaar Julianakerk en 10 jaar Juliana Plaza.
Twee jubilea die de geschiedenis van dit markante gebouw markeren.
Maar bovenal illustreren waar Transvaal en de Schilderswijk voor staan: veerkracht, creativiteit en verbondenheid.
Wanneer we terugkijken naar het ontstaan van deze kerk, komen we vanzelf uit bij dominee Dirk Arie van den Bosch.
Een sociaal bewogen, moedige man.
Hij waarschuwde al in de jaren dertig voor het gevaar van het nationaalsocialisme en zijn rassenwaan.
Die moed moest hij met zijn leven bekopen.
Kort na het begin van de bezetting werd hij gearresteerd, belandde in kamp Amersfoort en overleed daar in 1942, ziek en uitgeput.
Zijn nalatenschap – zijn menselijkheid, zijn moed, zijn visie – leeft hier nog altijd voelbaar voort.
Van den Bosch was de drijvende kracht achter de bouw van deze kerk, die in 1926 werd geopend door Prinses Juliana.
Architect Gijs van Hoogevest, oprichter van het nog altijd bestaande bureau, ontwierp een gebouw dat sterk doet denken aan het werk van Berlage.
Sterker nog: de Julianakerk is in hoofdopzet beïnvloed door Berlages ontwerp voor het Vredespaleis, dat destijds niet werd gekozen.
Je zou dus kunnen zeggen dat hier, midden in Transvaal, een klein Vredespaleis à la Berlage staat.
Een markant gebouw, terecht een gemeentelijk monument.
Het echte Vredespaleis staat symbool voor onze internationale stad van vrede en recht.
Andrew Carnegie noemde het een Temple of Peace.
En ook deze kerk is altijd zo’n tempel van vrede geweest.
Tot de dag vandaag.
Toen het kerkgebouw in 1997 zijn religieuze functie verloor, dreigde sloop.
Maar mede dankzij de vasthoudendheid van mijn voorganger Wim Deetman, die hier in zijn jeugd naar de kerk ging, bleef dit gebouw behouden voor de wijk.
En in 2016 was het mijn andere voorganger Jozias van Aartsen die Juliana Plaza officieel opende: het begin van een nieuw hoofdstuk.
Wim en Jozias, wat fijn dat jullie hier vandaag zijn.
Juliana Plaza is uitgegroeid tot de huiskamer van Transvaal en de Schilderswijk.
Een plek waar jaarlijks meer dan 10.000 bezoekers samenkomen.
Juliana Plaza gaat de strijd aan met eenzaamheid, houdt de buurt vitaal en zorgt dat meer bewoners meedoen in de wijk.
Met een seniorencafé, een wijkrestaurant en tal van activiteiten met vele maatschappelijke partners en talloze vrijwilligers.
Hier wordt elke dag gebouwd aan verbinding.
En dat hebben we bovenal te danken aan Atalay Celenk – geboren en getogen in Transvaal – en aan Jale Celenk, afkomstig uit de Schilderswijk.
Hun persoonlijke verbondenheid met deze buurten vormde de basis voor een missie: bewoners dichter bij elkaar brengen, maatschappelijke betrokkenheid versterken en het positieve imago van de wijk laten groeien.
In 2016 verwoordde Atalay het zo: “We zijn allemaal Gods kinderen, dus heel Den Haag is welkom.
Zeker in deze tijd met allerlei spanningen is het belangrijk dat we elkaar ontmoeten”.
Einde citaat.
Ook tien jaar later is deze boodschap nog altijd even belangrijk.
Met Juliana Plaza kreeg de wijk niet alleen een vernieuwd atrium, maar vooral een nieuwe ziel.
Een plek waar Hagenaars en Hagenezen met uiteenlopende achtergronden elkaar ontmoeten, elkaar helpen en elkaar inspireren.
Beste mensen, dit gebouw vertelt een bijzondere, honderd jaar oude geschiedenis.
Maar nog belangrijker: het lééft.
Dankzij mensen die hun hart openen, hun handen uit de mouwen steken en geloven in samenleven.
Op naar de volgende honderd jaar Julianakerk.
En op naar nog vele jaren Juliana Plaza: de plek waar deze wijk elkaar blijft vinden.
Dank u wel.
