Koninklijke onderscheiding voor Han Moraal, 3 november 2026
Geachte aanwezigen,
Geachte meneer Moraal,
Beste Han,
“Recht op een humane bejegening”.
Dat is de titel van het congres van vandaag.
Het belang van de menselijke maat: dat is iets waarvoor u, als voorzitter van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, onvermoeibaar en met succes geijverd heeft.
Oog voor de mens is wat uw hele loopbaan kenmerkt.
Een arbeidzaam leven waarin niet alleen de rechtsstaat, maar ook veel maatschappelijke organisaties op uw inzet kunnen rekenen.
Een inzet die zich kenmerkt door het feit dat u bekend staat als een echte bruggenbouwer.
Dat bouwen van bruggen, dat leerde u niet op een technische faculteit.
En ook, vermoed ik, niet tijdens uw studie Rechtsgeleerdheid in Utrecht.
Bruggen bouwen leer je niet uit boeken, het komt voort uit wie je bent.
Aimabel en empathisch: eigenschappen die u kenmerken en die maken dat mensen zich op hun gemak voelen bij u.
Toen u afscheid nam van het Parket-Generaal, werd het bedrijfsrestaurant aldaar, dan ook niet voor niets omgedoopt tot ‘Café Moraal’.
U heeft, ik zei het al, tijdens uw werkzame leven een grote bijdrage geleverd aan de rechtsstaat.
Dat deed u op veel manieren, en plekken.
Het Openbaar Ministerie heeft het langst van uw kennis en kunde mogen genieten.
Die 27 jaar bij het OM, begonnen voor u als Officier van Justitie in Rotterdam.
Daar bouwde u al snel een uitstekende reputatie op.
Een reputatie die zelfs de boeken in ging.
U kwam namelijk terug in de politieromans van Joost Visbeen, de voormalig recherche-chef van de Goudse politie.
Daarin had het personage ‘Henk Moreel’ een net iets andere naam, maar toch.
Want deze Henk, u dus, was: ‘Een officier van justitie, die scherpe vragen stelt, die beschikbaar is voor overleg en daadkrachtig optreedt indien noodzakelijk’.
Een duidelijker eerbetoon voor uw optreden als gebiedsofficier is moeilijk denkbaar.
En ook hier in de Residentie liet u, als hoofdofficier van justitie in Den Haag, uw sporen na.
Met de burgemeester en de korpschef vormde u de zogenaamde Driehoek, waarin u gezamenlijk tot soms heel ingewikkelde besluiten moest komen.
Dat dat in een constructieve en prettige sfeer gebeurde, is volgens betrokkenen uit die tijd zeker ook aan uw persoonlijkheid te danken.
Na het OM, waar u in 2014 als landelijk hoofdadvocaat-generaal afscheid nam, volgden acht zeer intensieve jaren bij Eurojust.
Als Nederlands vertegenwoordiger, en later ook als lid van het College van Eurojust, lukte het u steevast om soepel te laveren tussen de uiteenlopende, en vaak tegengestelde internationale belangen.
Uw natuurlijk gezag en gevoel voor verhoudingen waren cruciaal om kort na de aanslag op vlucht MH17 een Nederlandse officier van justitie naar Kyiv te laten afreizen, en de basis te leggen voor het Joint Investigation Team.
U bemoeide zich niet met de inhoud van de opsporingsonderzoeken zelf.
Uw kracht lag elders: u bracht rechtshandhavingsinstanties uit verschillende landen bij elkaar, en zorgde voor goede samenwerking tussen de professionals.
Ook wanneer nationale autoriteiten van inzicht verschilden, wist u die verschillen terug te brengen tot concrete, hanteerbare kwesties.
U creëerde de ruimte om tot besluiten te komen, en gezamenlijk verder te komen.
Zo leidde de samenwerking tot het identificeren en strafrechtelijk vervolgen van de verantwoordelijken.
Ook voor de nabestaanden is dit ongelooflijk belangrijk.
Het moge duidelijk zijn, stilzitten en zeer complexe dossiers uit de weg gaan komt in uw woordenboek niet voor.
Als secretaris-generaal van de International Association of Prosecutors, liep u zich ook de benen uit het spreekwoordelijke lijf om de organisatie, na een lastige periode, weer goed terug op de rails te krijgen.
Naast die indrukwekkende professionele carrière, liet u ook op andere manieren van zich horen.
Bij Halt en de Kansspelautoriteit, maar zeker ook als loyaal vrijwilliger bij tal van organisaties.
In dat kader noem ik graag uw 15 jaar durende voorzitterschap van de Vereniging Vrienden van het Residentie Orkest.
U trad aan in een tijd waarin het Orkest, mede door de vergrijzing van de leden, in zwaar weer zat.
Onvermoeibaar ijverde u ervoor om fondsen, directie en vereniging dichter bij elkaar te brengen.
En met succes, want het aantal leden en schenkingen groeide flink.
Een prachtig klinkend resultaat; net zoals de aanschaf in 2024 van die nieuwe Steinway concertvleugel die mede dankzij donaties mogelijk was.
En dat brengt me bij het volgende, waar ik ook mee ga afronden.
Meneer Moraal, beste Han:
dat ik hier vanmiddag een plek in het programma heb, is te danken aan de waardering van veel mensen voor uw loopbaan en inzet.
Zij schreven tal van aanbevelingsbrieven, waarop Zijne Majesteit de Koning besloten heeft om u, als waardering voor uw belangrijke bijdrage aan de rechtsstaat, en uw brede maatschappelijke verdiensten, een Koninklijke Onderscheiding toe te kennen.
De versierselen die daarbij horen reik ik u met veel plezier uit.
Van harte gefeliciteerd.
