Toespraak door Jan van Zanen bij de bijeenkomst ter gelegenheid van de ambassadeursconferentie, 4 februari 2026
Excellenties, secretaris-generaal Rebergen, genodigden van het ministerie en de gemeente Den Haag,
De wereld is uw thuis,
dát is uw kracht.
Die kracht stelt u in staat ons land in het buitenland te vertegenwoordigen.
En maakt dat u daar uw belangrijke werk kunt doen.
Toch hoop ik dat uw terugkomst naar Den Haag ook een bepaald ‘thuisgevoel’ bij u oproept.
Dat gun ik u van harte.
Mede namens wethouders Vavier, Verschuure en Engberts:
Welkom dus.
Welkom thuis.
Welkom hier, in het Atrium van ons stadhuis.
En dat geldt ook voor de collega’s uit Wassenaar.
Dit is een vertrouwde plek voor een vertrouwde bijeenkomst.
Een plek om informeel samen te zijn en met elkaar bij te praten.
Daarvoor geven we u graag alle ruimte.
We organiseren deze bijeenkomst in nauwe samenspraak met het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Onze lijnen met dat ándere Den Haag zijn kort.
Dat is maar goed ook, want we hebben elkaar veel te bieden.
Waar u Nederland vertegenwoordigt in de wereld, doen steden en gemeenten dat op hun eigen manier ook.
Via samenwerking, via kennisdeling en via het versterken van lokaal bestuur elders.
Juist in een wereld die steeds complexer en instabieler wordt, vraagt buitenlands beleid om blijvende aandacht voor sterk lokaal bestuur.
Want zonder functionerende steden en gemeenten blijven stabiliteit, rechtsstaat en ontwikkeling abstracte begrippen.
Niet voor niets zet ik me al sinds 2015 in de voor de wereldvereniging van gemeenten UCLG.
Nederlandse gemeenten zijn een natuurlijke partner van diplomatie.
Zo ondersteunen we elkaar bij het aanhalen van internationale banden op alle niveaus.
En mede daardoor is Den Haag de afgelopen eeuw uitgegroeid tot ‘the legal capital of the world’.
Elke dag spannen tal van internationale instellingen en instituties zich vanuit Den Haag in voor vrede en recht. Dat maakt deze stad tot een gewaardeerd en gerespecteerd centrum van expertise, ervaring en kennis. Zowel op het gebied van internationaal recht, als meer specifiek op dat van klimaatrechtvaardigheid en mensenrechten. Iets om trots op te zijn.
Daarnaast kunnen we – met nationale én lokale trots – terugkijken op de succesvolle en strak georganiseerde NAVO-top van afgelopen jaar.
Ook in 2026 blijven we internationaal de verbinding zoeken.
Zo is het 80 jaar geleden dat het International Court of Justice hier in Den Haag aan de slag ging.
Daar staan we uiteraard bij stil.
We zetten ons momenteel ook in om de fysieke locatie van de European Customs Authority hier naartoe te halen. Daarmee zouden we het ecosysteem versterken van meer dan 500 internationale organisaties die vanuit onze stad werken aan een betere wereld.
Verder is vorige week bekend geworden dat Den Haag het Shelter Cityprogramma zal voortzetten. Dat doen we samen met de NGO Justice & Peace, voor de duur van minimaal vier jaar.
Shelter City biedt mensenrechtenverdedigers van over de hele wereld een veilige haven om letterlijk op adem te komen en zichzelf verder te ontwikkelen. Dit van oorsprong Haagse initiatief heeft inmiddels navolging gevonden in 14 Nederlandse steden en 13 steden in het buitenland.
Een voorbeeld van hoe één stad een verschil kan maken en verder kan reiken dan haar grenzen.
Dat is dus precies wat er vandaag nodig is.
Juist nu polarisatie en machtspolitiek tot verwijdering leiden,
juist nu de internationale rechtsorde meer onder druk staat dan ons lief is,
hebben wij als internationale Stad van Vrede en Recht een heldere taak.
“Zonder wetten kan er geen vrede zijn,” zei Nelson Mandela.
Die woorden zijn nog net zo actueel als toen hij ze uitsprak.
Laten we er daarom voor zorgen dat Den Haag een lichtend baken blijft.
Een lichtend baken van vrede en recht,
ook wanneer elders donkere wolken zich samenpakken.
Laat dialoog, samenwerking en respect voor internationale regels hier leidend zijn.
Ik wil u graag uitnodigen die waarden mee te nemen en uit de dragen,
waar in de wereld u straks ook naartoe reist.
En laat Den Haag bij dit alles vooral een stad zijn
waar menselijkheid - medemenselijkheid –
voor altijd voorop staat.
Dank u wel.
