Informatiebijeenkomst met vertegenwoordigers van politieke partijen over de gemeenteraadsverkiezingen 2026, 20 november 2025

 

Goedenavond iedereen,

Hartelijk welkom op deze informatiebijeenkomst, fijn dat u er bent.

Na de verkiezingen voor de Tweede Kamer staan we voor ongetwijfeld spannende gemeenteraadsverkiezingen. Ook in Den Haag staat er veel op het spel. De kiezer bepaalt.

Zo gaat dat in een democratie. En zo hoort dat.

Het is van groot belang dat alle politieke partijen die deelnemen aan de verkiezingen voor de Haagse gemeenteraad over dezelfde informatie beschikken.

Eerder dit najaar hebben we al een webinar verzorgd over de deadlines en procedures rondom de kandidaatstelling. Een aantal van u heeft dit al kunnen volgen.

Vanavond herhalen we deze informatie nog een keer en informeren we u ook over een aantal andere zaken rond de verkiezingen.

Vervolgens spreken we elkaar opnieuw op 21 januari, dan met de lijsttrekkers erbij.

De dag na de verkiezingen, op 19 maart reflecteren we met de gekozen lijsttrekkers op de uitslag en informeren we u onder meer over het afscheid van de oude raadsleden en de benoeming en beëdiging van de nieuwe raadsleden.

Zometeen zeg ik vertel iets over de thema’s weerbaarheid en integriteit van kandidaat-raadsleden. En naar aanleiding van een uitspraak van de gemeenteraad vraag ik ook aandacht voor de transparantie van de financiën van politieke partijen.

Daarna zullen twee medewerkers van de unit verkiezingen u meenemen in de deadlines en procedures van de gemeenteraadsverkiezingen. Ook de regels rond verkiezingsposters en de handhaving daarop, komen aan de orde.

Omdat de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen vaak zorgwekkend laag is, heeft de gemeenteraad in 2024 het Actieplan Opkomstbevordering goedgekeurd.

Wat er in dat plan voor deze verkiezingen op het programma staat, komt als laatste onderwerp aan de orde in een presentatie vanuit de raadsgriffie.

Alle presentaties en stukken zijn ook op papier beschikbaar.

U hoeft nu dus niet mee te schrijven. Bovendien krijgt u het achteraf ook nog op de mail.

Dan eerst iets over het thema weerbaarheid. U heeft, net als ik, kunnen merken dat het politiek klimaat de laatste jaren is verhard. Raadsleden kunnen te maken krijgen met agressie of intimidatie, zowel fysiek als op social media.

De laatste jaren is er daarom meer aandacht voor weerbaarheid van raadsleden.

Ondertussen maken we het elkaar in onze eigen raadzaal ook niet altijd even makkelijk.

We hebben te maken met insprekers die van hun spreektijd een demonstratie in een heel andere kwestie maken en soms zelfs met raadsleden die elkaar onheus bejegenen. Zelf sta ik bij tijd en wijle ook in de wind.

Daarom zal ik daar, samen met de griffier, in het inwerkprogramma voor nieuwe raadsleden nadrukkelijk bij stil staan.

We organiseren een bijeenkomst Weerbaar Bestuur waarin we aandacht hebben voor het stellen van normen en grenzen, maar ook voor de vraag waar raadsleden een melding kunnen doen bij agressie of intimidatie.

Aan die bijeenkomst zal een vertegenwoordiger van de politie deelnemen, iemand uit het netwerk weerbaar bestuur en de medewerkers van ons eigen expertisepunt veilige publieke dienstverlening.

Dan het thema integriteit. Terecht is de laatste jaren veel geïnvesteerd in een integere lokale democratie.

Het ministerie van BZK heeft daarvoor de Handreiking Integriteitstoetsing van kandidaten opgesteld. Het is een hulpmiddel voor politieke partijen bij het selecteren van integere kandidaat-volksvertegenwoordigers.

Er zijn daarnaast ook andere instrumenten beschikbaar die u daarbij kunnen helpen. Ik noem de gedragscode voor gemeenteraadsleden.

Nadat nieuwe raadsleden gekozen en geïnstalleerd zijn, krijgen ze deze gedragscode overhandigd.

Mijn voornemen is om die gedragscode met de nieuwe raad te bespreken, opnieuw tegen het licht te houden en te zorgen dat hij ook echt voor de leden van de raad gaat leven.

Over het thema integriteit voeren we geregeld gesprekken in de raad, in ieder geval op de jaarlijkse raadsconferenties.

We gaan onder meer het gesprek aan over nevenactiviteiten en de verenigbaarheid daarvan met het raadslidmaatschap. Dat is de afgelopen raadsperiode ook gebeurd en goed bevallen.

Bij het inwerkprogramma van de nieuwe raad hoort ook een training integriteit. Hierin komen de wettelijke regels aan bod, maar ook dilemma’s waar je als raadslid mee te maken kunt krijgen.

Verder is het goed te weten dat kandidaat-wethouders sinds 2019 gescreend worden, waarbij het sinds 2023 ook een wettelijk plicht is (artikel 36a, lid 2 Gemeentewet) om een recente Verklaring omtrent Gedrag te overleggen (niet ouder dan drie maanden).

Ten slotte de transparantie van de financiën van de politieke partijen. De raad heeft in 2021 gevraagd om inzicht in financiën van de politieke partijen die in onze gemeenteraad vertegenwoordigd zijn.

Vrijwel alle partijen in de gemeenteraad geven daar gevolg aan.

De ene partij beknopt, de andere partij uitgebreid.

Over het jaar 2025 zullen de partijen weer inzicht moeten geven over hun financiën.

Met het oog op de verkiezingen ligt de deadline voor deze rapportage op 1 maart 2026.

Ook het onderwerp verantwoording van het budget fractieondersteuning hoort bij het thema transparantie van de financiën.

We willen graag weten wat u met het budget fractieondersteuning hebt gedaan. Omdat de verantwoording in verband met de verkiezingen over een langere periode gaat (van 1 januari 2025 tot 1 april 2026) ligt de deadline voor deze verantwoording op 1 juni 2026.

Dan geef ik nu graag het woord aan Rik van Es en Elise Schermers van de unit verkiezingen die u alles zullen vertellen over procedures en deadlines. Aansluitend zal Jasper de Pater van de raadsgriffie u vertellen wat we aan opkomstbevordering doen en hoe wij daar met u willen samenwerken.

Heel veel succes (en plezier) op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen. En ik hoop u op de tweede bijeenkomst (op 21 januari 2026) samen met uw lijsttrekkers weer te zien.