Toespraak door Jan van Zanen bij de ISN Vredesmaaltijd, 12 maart 2026

Geachte aanwezigen,

Wat een voorrecht om vanavond, tijdens de ramadan, samen te mogen zijn voor deze vredesmaaltijd. Het thema ‘samen tegen polarisatie’ raakt precies aan wat onze stad, ons land en onze samenleving nodig hebben: verbinding, ontmoeting en de moed om elkaar werkelijk te blijven zien. Mijn dank gaat uit naar de Islamitische Stichting Nederland, die het initiatief tot deze bijeenkomst heeft genomen en ons hier heeft samengebracht.

Sinds ik op 1 juli 2005 voor het eerst aantrad als burgemeester, heb ik regelmatig ontmoetingen met vertegenwoordigers van religieuze en levensbeschouwelijke groeperingen. Dat begon in Amstelveen en zette ik voort in Utrecht en Den Haag. Ik doe dat omdat ik geloof in de kracht van wat mensen verbindt: gemeenschappen die verantwoordelijkheid nemen, bruggen slaan en onze samenleving sterker maken. Religieuze en levensbeschouwelijke organisaties zijn daarin een onmisbare schakel.

Hier in Den Haag komen we tweemaal per jaar bijeen. We eten samen, ontmoeten nieuwe mensen en spreken vertrouwde gezichten. Telkens blijkt hoeveel we, ondanks verschillen, delen: het verlangen naar vrede, veiligheid, waardigheid en een thuis waar iedereen zichzelf kan zijn. De deelname van verschillende moskeeën uit het netwerk van de Islamitische Stichting Nederland onderstreept dat samenwerking geen abstract ideaal is, maar iets dat we stap voor stap vormgeven.

Vorige maand hebben diverse religieuze en levensbeschouwelijke organisaties een convenant ondertekend. De wens voor een duurzaam platform bestond al langer; eerdere pogingen waren soms succesvol, soms minder. Dat het nu wél is gelukt, is te danken aan de vasthoudendheid van velen: koepelorganisaties, gemeenschappen, individuen, onze medewerkers en natuurlijk wethouder Bredemeijer.

Het Overleg Religieuze en Levensbeschouwelijke Organisaties ziet zichzelf als serieuze gesprekspartner voor de gemeente. Dat verheugt mij zeer. Hun betrokkenheid, wijsheid, netwerken en vermogen om mensen te bereiken die wij soms minder goed bereiken, maken hen tot een essentiële partner.

Juist in deze tijd – waarin polarisatie hoogtij viert en de wereld op vele plekken in brand staat – is het belangrijker dan ooit om met elkaar in gesprek te blijven. Bij alle verschillen van mening elkaar bovenal als medeburger, medestadgenoot, medemens te zien. Dat is niet altijd eenvoudig, dat realiseer ik me terdege. Maar het is de enige manier om ervoor te zorgen dat Den Haag een stad blijft waar iedereen zich geborgen voelt, en waar we elkaar met respect en compassie bejegenen.

Als burgemeester sta ik in uw midden, letterlijk en figuurlijk. Conflicten die elders woeden maar hier voelbaar zijn, kan ik niet oplossen. Waar ik wél aan kan bijdragen, is een klimaat waarin we elkaar zien en horen. Daarom zie ik het als mijn rol om met iedereen in gesprek te zijn en te blijven. Dat vraagt dat ik in wat ik doe en zeg steeds ruimte houd voor dialoog, en mij zo neutraal mogelijk opstel. Om vervolgens, zoals vanavond, verschillende groepen bij elkaar te brengen.

In een stad als Den Haag, met inwoners van uiteenlopende afkomst en overtuiging, moeten we zuinig zijn op de vrije ruimte voor verschillen van inzicht. Alleen zo kunnen we ons – naast al het andere – samen Haags voelen. Daarom vraag ik mensen altijd om, ondanks verdriet en frustratie, in dialoog te blijven, begrip te hebben voor de ander en te blijven zoeken naar wat ons bindt.

Allemaal anders, iedereen Haags.

Wens u een inspirerende avond van ontmoeting en vrede.