Uitreiking  Koninklijke Onderscheiding aan Cees Debets, oud-directeur van Het Nationale Theater, 8 juni 2026

Geachte heer Debets,

Beste Cees.

Zoals gebruikelijk in dit theater wil ik om te beginnen iedereen vriendelijk verzoeken zijn of haar mobiele telefoon uit of op stil te zetten.

En beste Cees, daarbij kijk ik toch vooral even streng naar u. U schijnt er namelijk een handje van te hebben uw ringtone altijd keihard aan te laten staan, waar en met wie u ook bent.

Sterker nog: u neemt uw telefoon ook altijd op. Zelfs als u midden in een ander gesprek zit. Zelfs als u thuis bent. Want u wilt niets missen en overal van op de hoogte zijn.

En dat is misschien wel één van de eigenschappen die u tot zo’n goede en geliefde theaterdirecteur hebben gemaakt. U wist precies wie en wat er speelde. Cees Debets kwam, overzag en overwon.

De professionele basis voor uw theatercarrière werd gelegd in Kampen. U maakte daar in 1979 deel uit van de eerste lichting van de Christelijke Academie voor Expressie door Woord en Gebaar, met jaargenoten als Paul R. Kooij, Alize Zandwijk, Anneke Blok en Johanna ter Steege.

Kampen hoopte met deze opleiding dramadocenten af te leveren die zouden helpen om Bijbelverhalen treffend te verbeelden. Wat men kreeg, was een stel eigenzinnige creatievelingen die vooral hun eigen weg kozen en vaak voor opschudding zorgden onder de plaatselijke bevolking. Maar u leerde er naar eigen zeggen ook, en ik citeer: “Keihard werken, niet afwachten en zelf veranderingen initiëren”.

Dat harde werken hebben we later terug kunnen zien. Die pro-actieve houding en de bereidheid om nieuwe dingen te proberen trouwens ook.

U studeerde af als theaterdocent, maar begon als acteur. Tot u in 1990 samen met Hans van den Boom Stella Den Haag oprichtte. Met drie nieuwe voorstellingen per jaar bereikten jullie vele duizenden kinderen, in onze stad en ver daarbuiten. Daarmee werd een uitzonderlijk stevig fundament gelegd voor het jeugdtheater in Den Haag. Jullie invloed is ook nu nog altijd voelbaar.

Begin deze eeuw stapte u over naar Crossing Border, een festival dat literatuur verbindt met talrijke andere kunstvormen. Onder uw leiding werd het evenement groter én internationaler. Ook jong talent kreeg van u alle ruimte, met projecten als Den Haag Taalt en The Chronicles.

Na negen jaar werd u directeur van Theater aan het Spui, waar u zich ontwikkelde tot een van de beste theaterdirecteuren van Nederland. U was er bijna elke avond, ontving als het even kon zelf de bezoekers en bedankte na afloop graag persoonlijk de medewerkers.

Inhoudelijk zette u zich in voor een aanbod waarin steeds meer verschillende stemmen zouden doorklinken. De programmering werd onder uw leiding inderdaad breder en inclusiever, waardoor ook een diverser publiek het theater wist te vinden.

Theater moet toegankelijk zijn, vindt u. Voor iedereen. Daar heeft u zich altijd hard voor gemaakt

Geen wonder dat u in 2017, bij de fusie waaruit Het Nationale Theater voortkwam, opnieuw directeur werd. Met drie speellocaties, de Koninklijke Schouwburg,Theater aan het Spui en Zaal 3, lukte het u om vanaf toen nóg sterker uw stempel te drukken op het Haagse en nationale theaterlandschap.

Uw drang om zelf het publiek te ontvangen en het daarna ook weer uit te zwaaien, leidde intussen tot heel wat afgelegde fietskilometers door de binnenstad.

U hield zorgvuldig in de gaten wat een bezoeker meemaakte vanaf het moment dat hij of zij de drempel overstapte. Van het ophangen van de jas en het drinken van een kopje koffie tot aan de voorstelling zelf. Ook allerlei complexe vraagstukken wist u zo in overzichtelijke stappen op te delen. Dat is een groot en inspirerend talent.

Als iemand die getrouwd is met het theater, heeft u op een zeker moment ook de daad bij het woord gevoegd. U leerde uw vrouw Pascal kennen op de werkvloer, hoewel u haar een paar jaar eerder nog keihard had afgewezen bij een sollicitatie. Ze heeft de brief nog steeds om dat te bewijzen.

Jullie huwelijk en jullie kinderen, Lissy en Bobby, laten zien dat het soms goed is om op een beslissing terug te komen. En ook dat de appel niet ver van de boom valt: Lissy studeert inmiddels theaterwetenschappen. Bobby deelt uw interesse in politiek én het vermogen om vol zelfvertrouwen een groep mensen toe te spreken.

U heeft tijdens uw carrière bewezen dat u een groot hart heeft voor kunst en kunstenaars, een luisterend oor voor vrijwel iedereen in de organisatie en een scherp oog voor talent, zowel vóór als achter de schermen. Uw opvolger kan daar vanuit eigen ervaring over meepraten, Nietwaar, John de Weerd?

Met uw opvolger op z’n plek en een afscheid zoals vandaag, tekenen zich nu weer nieuwe paden af. Benieuwd welke stappen u daarop zult zetten. Misschien zelfs met uw telefoon op stil.

Verschillende mensen hebben zich actief achter het initiatief geschaard dat mij hier vandaag brengt, en vele anderen juichen het toe.

Het is mij een groot genoegen u de versierselen te overhandigen die horen bij een Koninklijke Onderscheiding.

Van harte gelukgewenst.