Toespraak door Jan van Zanen bij de uitreiking van een koninklijke onderscheiding aan Erik Akerboom, 26 februari 2026
Geachte aanwezigen,
Vandaag eren wij een man wiens loopbaan volledig in het teken staat van dienstbaarheid aan ons land.
Een man die, in alle functies die hij vervulde, steeds opnieuw liet zien wat het betekent om verantwoordelijkheid te dragen voor de veiligheid van Nederland.
Het is een bijzonder moment om stil te staan bij zijn indrukwekkende staat van dienst.
Beste Erik,
We kenden elkaar toen nog niet, maar we hebben een gedeeld verleden.
Na je opleiding aan de politieacademie werkte je tot 1998 bij het regionale politiekorps Utrecht.
In die tijd zat ik daar in de gemeenteraad.
Er volgde een periode als directeur Democratische Rechtsorde bij de AIVD en vervolgens werd je politiekorpschef in de regio Brabant-Noord werd.
Daar ontwikkelde je je tot een gezaghebbend leider die rust bracht en mensen met elkaar verbond.
In een tijd van grote veranderingen hield je koers.
2009 maakte je de overstap naar Den Haag, waar je aantrad als Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, als opvolger van Tjibbe Joustra.
De organisatie was nog jong, maar onder jouw leiding groeide zij uit tot een brede crisisorganisatie die de basis vormt voor de huidige nationale veiligheidsstructuur.
Jouw strategische blik en vermogen om partijen samen te brengen waren daarbij onmisbaar.
Vanaf 2012 vervulde je de rol van secretaris-generaal bij het ministerie van Defensie.
Het waren jaren van forse bezuinigingen en oplopende internationale spanningen.
Toch wist je de organisatie door deze moeilijke periode te loodsen, steeds in nauw overleg met bewindspersonen.
Je onderscheidde je door je persoonlijke inzet op complexe dossiers en door je vermogen om stabiliteit te brengen, juist wanneer de druk hoog was.
Sterk in de besluitvorming, maar mild en benaderbaar in de uitvoering.
Tegelijkertijd werkte je aan het verstevigen van de civiel-militaire samenwerking en de versterking van de positie van het ministerie.
Graag herinner ik hier aan de soepele samenwerking met veiligheidspartners tijdens de Nuclear Security Summit in 2014.
Op internationaal terrein en binnen de NAVO wist je duurzaam relaties te verdiepen.
In 2016 werd je korpschef van de Nationale Politie.
Opnieuw nam je de leiding over een relatief nieuwe organisatie.
En opnieuw bracht je structuur, vertrouwen en richting.
Je benadrukte steeds het belang van legitimiteit: een politie die stevig staat, zowel intern als in de samenleving.
Je zocht het publieke debat op, ook als het ging om lastige en ingewikkelde onderwerpen.
De aandacht voor digitale en internationale vormen van georganiseerde criminaliteit versterkte het vertrouwen van de samenleving in de politie.
Ook zorgde je ervoor dat de politie koers zette richting een meer inclusieve organisatie.
Vanaf 2020 stond je aan het hoofd van de AIVD.
In deze functie kwamen al je eerdere ervaringen samen.
De wereld veranderde onderwijl in hoog tempo: de oorlog in Oekraïne, spanningen in het Midden-Oosten, toenemende spionage en digitale dreigingen.
En niet te vergeten een groeiende anti-institutionele beweging, mede gevoed door de coronapandemie.
Onder jouw leiding wist de AIVD niet alleen deze uitdagingen het hoofd te bieden, maar zich ook te vernieuwen en sterker te worden.
Je bouwde internationale netwerken uit, bracht veiligheidsvraagstukken actief onder de aandacht van het publiek en gaf richting aan het debat over de veranderende wereldorde.
Je inzet voor samenwerking met Europese partners wordt breed gewaardeerd, ook buiten onze landsgrenzen.
Daarnaast gaf je een krachtige impuls aan publiek-private samenwerking, essentieel voor onze kennis- en economische veiligheid.
Onder jouw leiding werd de samenwerking met de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst aanzienlijk verdiept.
Je zorgde voor een stevig gezamenlijk fundament, waardoor beide diensten beter in staat zijn hoogwaardige inlichtingen te leveren en technologisch voorop te blijven lopen.
Ook organiseerde je de noodzakelijke groei van de AIVD op een manier die de continuïteit van de dienst waarborgde, zelfs in tijden van crisis.
Zelf heb ik je leren kennen als iemand die altijd beschikbaar is en zaken steeds glashelder analyseert.
Ooit hebben we samen gezocht naar een nieuwe politiechef voor Midden-Nederland.
Dat lukte toen helaas niet.
Maar dat doet niets af aan de bijzonder goede samenwerking die ik van meet af aan met jou heb gehad.
Beste Erik,
Gedurende je hele loopbaan heb je verantwoordelijkheid getoond die verder ging dan wat van één persoon verwacht mag worden.
Je leiderschap, je rechtsstatelijke kompas en je onvermoeibare inzet voor de bescherming van onze democratische rechtsorde maken je tot een uitzonderlijk dienaar van de publieke zaak.
Dankzij jouw werk staat Nederland sterker.
Onze inlichtingen- en veiligheidsdiensten zijn toekomstbestendig, onze nationale veiligheid is beter geborgd en onze samenleving is weerbaarder.
Ben hier weliswaar te gast en heb mijn collega Bezuijen uiteraard eerst om dispensatie gevraagd je het volgende mede te delen: namelijk dat Zijne Majesteit de Koning heeft ingestemd met jouw benoeming tot Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau.
