Goed geslapen, wel met onderbreking. Ben rond één uur klaarwakker. Jetlag en (zeven uur) tijdsverschil spelen me parten. Gelukkig lukt slapen daarna toch weer even. Lig even na zessen, met badmuts, in het hotelzwembad op de 27^e verdieping. Trek m’n zwembanen. Heerlijk. Blader in The Japan Times van vandaag. Kazuaki Nagata schrijft over de economie (‘Japan’s economy loses some steam in the second quarter’), Kenji Yoshida kijkt terug op de herdenking van 81 jaar capitulatie (‘Behind Takaichi’s subtle signals at Japan’s World War II events’). In de New York Times schrijven Michael Schwirtz en Aaron Krolik over de aanstaande verkiezingen in Moldavië (‘Russia’s plot to upend Moldova … Moscow aimed to interfere in elections of tiny country that aspires to join E.U.’). Matina Stevis-Gridneff besteedt aandacht aan de positie van Pete Hoekstra in Canada (‘Canadians petition to remove U.S. ambassador’). En blijkbaar dingen 19 kandidaten naar het gouverneurschap van Alaska, aldus Anna Griffin (‘Tough decisions on future of state will face the four who make the final ballot’). Werkontbijt met Rob en Martin op de 5^e verdieping.

Vandaag staat in Tokyo de economische samenwerking tussen Japan en Den Haag centraal. Beginnen met een bezoek aan NN Life Japan, onderdeel van het in Den Haag gevestigde Nationale-Nederlanden. Sinds 1982 is dit bedrijf actief in Japan en richt het zich voornamelijk op ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (‘SMEs, small and medium enterprises’). Hans Kuijpers van de Nederlandse ambassade vergezelt ons.

Marius Popescu (CEO NN Life Japan), Yoshihiko Nobuoka (Vice President en Chief Strategic Officer), Satoki Endo (Division Manager Marketing Communications), Yumiko Hoya (Assistant Manager Marketing Communication Division) en Hitomi Mitamura (Marketing Communication Division) verwelkomen mij op de 44^e verdieping aan het Shibuya Scramble Square. Deze ‘square’ is een van de drukste van de wereld.

Ze verzorgen presentaties en leiden ons rond. Breng de groeten over van David Knibbe. Spreken uitgebreid over de (economische) relaties tussen Japan en Nederland en de rol die Den Haag daarin kan spelen. Net als gisteren komt ook vandaag in het gesprek terug dat Japan steeds sterker te maken krijgt met vergrijzing en arbeidsmarktkrapte. Juist daardoor ontstaat ruimte voor nieuwe ondernemers en innovatieve bedrijven. NN Life Japan begeleidt jonge ondernemers en helpt hen op weg om buitenlandse handel te drijven. Het ziet Den Haag daarbij steeds vaker als een aantrekkelijke toegangspoort.
Bespreken hoe de bestaande uitwisselingsprogramma’s van NN Life Japan sterker kunnen worden verbonden aan het Haagse innovatie- en ondernemersnetwerk. Het biedt kansen voor Haagse bedrijven, kennisinstellingen en onze innovatiehubs om in contact te komen met een nieuwe generatie Japanse ondernemers. Spreken af hier concreet vervolg aan te geven. Een eerste ondernemersbezoek aan Den Haag staat al voor oktober op de agenda.

Gebruik samen met Hans Kuijpers (en Rob en Martin) de lunch in het nabijgelegen Umeno Hana aan Ginza Namiki-dori. Ken Hans al geruime tijd. Zijn Japanse echtgenoot Fumiko Miura schreef het boek ‘Polderjapanner‘. Een aanrader. Hans informeert ons over de bijzondere positie van Nederland in Japan. Japan heeft in Nederland meer geïnvesteerd dan in enig ander Europees land. Ruim 600 Japanse bedrijven zijn in Nederland gevestigd met meer dan 900 vestigingen. Nederland is voor veel Japanse bedrijven de toegangspoort (‘gateway’) tot de Europese markt. Natuurlijk gaat het ook over de kansen voor de Haagse regio om ons nadrukkelijker binnen deze relatie te positioneren.

Bezoek ’s middags Tokyo Innovation Base (TIB), een indrukwekkende innovatiehub in Marunouchi (Chiyoda-ku), vlakbij metrostation Yurakucho. Satoshi Terao (Director for Global Promotion, Tokyo Metropolitan Government), Masayuki Hara (Deputy Director for Global Promotion, Startup Strategy Promotion Headquarters), Kosei Sakuma (Director General Bureau of Digital Services), Yuriko Asami (Startup Strategy Promotion Headquarters) en Noriko Suzuki (Senior Director Global Promotion Division) heten ons welkom met presentaties en een rondleiding. We leren hoe Tokyo startups en scale-ups ondersteunt. Het zijn waardevolle lessen voor Den Haag en onze eigen innovatiehubs. TIB is ook geïnteresseerd in hoe ons Haagse netwerk, met plekken zoals The Hague Humanity Hub, Apollo 14, The Hague Tech en Security Delta, georganiseerd is. We spreken af de internationale contacten tussen beide ecosystemen te versterken, te beginnen bij SusHi Tech, het grootste Aziatische startup deeptech en innovatie-evenement waar Nederland ook aan deelneemt. TIB wil graag samenwerken met Haagse bedrijven bij dit toonaangevende evenement. Schrijf na afloop “Carry on” op een groot whiteboard. Een prima bedrijfsbezoek.

Begeef me aan het eind van de middag naar het imposante Tokyo Metropolitan Government-gebouw in Nishishinjuku, Shinjuku City, voor een ontmoeting met mijn ambtgenoot, gouverneur Yuriko Koike. Waar Den Haag 569.000 inwoners telt, herbergt Tokyo er zo’n 38 miljoen. Maak vooraf kennis met Kuwabara Atsushi, speciaal adviseur internationale betrekkingen van de gouverneur, Naoko Hato, directeur internationale zaken, en de projectdirecteuren Yusuke Itami en Yousuke Oda. Ook onze ambassadeur Gilles Beschoor Plug is aanwezig. We lopen naar de zaal waar de ontmoeting met mijn ambtgenoot plaatsvindt. Den Haag en Tokyo komen elkaar steeds vaker tegen in internationale netwerken, zoals de OECD Champion Mayors for Inclusive Growth en de 2026 Urban 20 Mayors Summit. Beide steden staan voor vergelijkbare uitdagingen. Spreek met mijn ambtgenoot over klimaatadaptatie, weerbaarheid en de rol van innovatieve technologie in het creëren van een leefbare en veilige stad. Het valt op hoe sterk Tokyo technologie inzet om maatschappelijke problemen aan te pakken. Tegelijkertijd zijn veel van deze vraagstukken zeer herkenbaar. Spreken af om onze geleerde lessen met elkaar te delen.
Benadruk als co-president van United Cities and Local Governments (UCLG), de wereldvereniging van gemeenten, het belang van internationale samenwerking tussen steden. Gezien de vele grensoverschrijdende uitdagingen kunnen steden veel van elkaar leren. Nodig gouverneur Koike uit om actief betrokken te blijven bij internationale stedennetwerken en kennisuitwisseling tussen Tokyo en Den Haag te stimuleren. Bespreken ook de mogelijkheden om de banden tussen de innovatie-ecosystemen van beide steden te versterken. SusHi Tech, het internationale startup en innovatie-evenement van Tokio, komt daarbij opnieuw aan bod. We verkennen hoe Haagse bedrijven, kennisinstellingen en innovatiehubs daar in de toekomst nadrukkelijker bij betrokken kunnen worden. Een nuttig gesprek.

Fris me, terug in het hotel, even op. Sluit de dinsdag af op de residentie van de Nederlandse ambassadeur in Shibakoen (in Minato-City). Ambassadeur Z.E. Gilles Beschoor Plug organiseert een ontvangst met vertegenwoordigers uit het politieke, economische en culturele netwerk van de ambassade. Ben hier vaker geweest en geniet altijd van de tuin, maar blijf deze keer vooral binnen in de relatieve koelte, want buiten is het te warm. Spreek, net als gastheer Gilles, Martine Gosselink (directeur van het Mauritshuis), en Heleen Bakker (directeur-generaal Europese Samenwerking bij het ministerie van Buitenlandse Zaken), de aanwezigen toe. Bas Valckx treedt op als ‘master of ceremonies’. Bas (“Een rasechte Zeeuw uit Hulst”) is al geruime tijd werkzaam bij de ambassade. “Ik was erbij toen u eind september 2012 met de toenmalige burgemeester van Amsterdam, Eberhard van der Laan, in Japan was.” Spreek tijdens de ontvangst met verschillende gasten over de thema’s die deze week centraal staan: economische samenwerking, innovatie, cultuur en de internationale positie van Den Haag. Maak kennis met onder anderen de Japanse ‘assistant’ minister van cultuur Yukiya Hamamoto, met Reiko Horikoshi (senior managing director The Asahi Shimbun), museumdirecteur Masayuki Tanaka, Go Shimuta en Yukiho Itadani, beiden van Japan External Trade Organization (JETRO), en met Megumi Ishizuka (director), Kiichi Kageyama, Chisato Noda en Asuka Morita (alle drie ‘assistant’ director), Reiko Nakamura (deputy director) en Miki Kogure (allen werkzaam op het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken).

Merk opnieuw hoe sterk de belangstelling voor Nederland en Den Haag is. Het Meisje met de Parel opent deze dagen letterlijk deuren. Uiteindelijk draait het om de relaties die daarachter ontstaan. De gesprekken leveren nieuwe contacten en aanknopingspunten voor een vervolg op voor samenwerking tussen Japanse en Haagse bedrijven, kennisinstellingen en culturele organisaties. Juist in Japan groeit vertrouwen vaak stap voor stap. Persoonlijke ontmoetingen blijven daarom van grote waarde voor het onderhouden en versterken van de samenwerking tussen onze landen en steden. Samenwerking waarvan inwoners, ondernemers en instellingen in onze stad kunnen profiteren.

Zijn niet al te laat terug in het hotel. Praat op de 41^e verdieping in ‘Starlight’ kort informeel na met Rob en Martin. Hebben uitzicht over de fraai verlichte stad. Zeg gedag. Doe in mijn hotelkamer nog wat elektronisch berichtenverkeer af en ga richting bed.