Toespraak door Jan van Zanen bij de opening van de tentoonstelling Welkom thuis, 10 juni 2026
Geachte aanwezigen, In het bijzonder: beste Henk Warrink.
Wat bijzonder om hier vandaag samen te zijn voor de opening van Welkom thuis.
Een tentoonstelling die niet alleen groot is in omvang, maar vooral in betekenis.
Eerder dit jaar zagen we in dit Atrium al een indrukwekkende expositie met portretten van Korea-veteranen.
Maar wat hier vandaag staat, is zonder twijfel de meest omvangrijke en meest veelzijdige fototentoonstelling over Nederlandse veteranen tot nu toe.
Henk, jouw wens voor deze dag is helder: dat veteranen en andere betrokkenen elkaar hier weten te vinden.
Dat zij met elkaar in gesprek gaan, elkaar herkennen, elkaar begrijpen.
Want verbinding – de verbinding tussen veteranen onderling, maar ook tussen veteranen en de samenleving- is geen vanzelfsprekendheid.
Het is iets dat we actief moeten blijven stimuleren.
Dat is precies wat deze tentoonstelling doet.
Het initiatief voor deze expositie kwam van Noud Dumoulin en Lotte van Basten Batenburg.
Via Marike Abrahamse van de VVD Rotterdam kwamen Lotte en Noud in contact met jou, Henk en zo kwam deze tentoonstelling hier in het Atrium tot stand.
We zien hier 83 portretten, elk voorzien van een citaat dat iets wezenlijks vertelt over de mens achter het uniform.
Daarnaast zijn er vier vitrines met persoonlijke voorwerpen, waaronder onderscheidingen, zorgvuldig samengesteld door de Stichting Kroon.
Ook bijzonder is de bijdrage van je zoon Mike, die dit project als kunsthistoricus mede heeft gedragen.
Dat deze tentoonstelling juist hier staat, in Den Haag, is betekenisvol.
Dit is de regeringsstad, waar alle besluiten werden en worden genomen over het uitzenden van militairen.
Daarnaast is Den Haag de stad van vrede en recht.
De krijgsmacht speelt een cruciale rol bij het handhaven van de internationale rechtsorde – een opdracht die verankerd is in onze Grondwet.
Onze band met veteranen is daarom geen formaliteit, maar een vanzelfsprekend onderdeel van wie wij als stad willen zijn.
In dat licht moeten we ook het initiatiefvoorstel van Lotte en Noud zien: ‘Voor, door en met veteranen’, dat door de gemeenteraad is aangenomen.
In vervolg daarop zal de gemeente aan de slag gaan met haar veteranenbeleid, zodat we in Den Haag meer voor en met veteranen kunnen doen.
Wat veteranen hebben meegemaakt is vaak ingrijpend, soms nauwelijks in woorden te vatten.
Voor burgers is het niet altijd eenvoudig om dat volledig te begrijpen.
Maar juist daarom is het zo belangrijk dat we blijven proberen.
Dat we blijven luisteren.
Dat we blijven zien.
Op het Thomsonplein hier in Den Haag staat sinds 1918 een monument ter ere van majoor Thomson.
Hij kwam in 1914 om in Albanië, als eerste Nederlandse militair die ooit op een vredesmissie sneuvelde.
Komende week mag ik de herdenking bij het beeld bijwonen.
In de bank bij het beeld staat zijn lijfspreuk gegrift:
“Wie degelijk legerhervormer wil zijn, moet beseffen dat leger en volk elkander hebben te naderen.”
Die woorden klinken vandaag nog altijd verrassend actueel.
Thomson was niet alleen militair; hij was ook Haags gemeenteraadslid en defensiespecialist in de Tweede Kamer.
Hij begreep als geen ander dat wederzijds begrip tussen krijgsmacht en samenleving essentieel is.
Deze tentoonstelling staat precies in die traditie.
De titel van deze expositie verwijst naar het nummer Welkom thuis van Stef Bos.
Een lied dat gaat over thuiskomen, over gezien worden, over menselijkheid.
Het project Welkom thuis laat precies dat zien: de mens achter de veteraan.
Henk, jij hebt als fotograaf én als ervaringsdeskundige de dialoog gezocht met mede veteranen.
Je vroeg naar hun beweegredenen, hun belevenissen, hun verwerking.
Je fotografeerde hen in hun eigen omgeving – vertrouwd, persoonlijk, zonder militaire opsmuk.
Het resultaat is een reeks tijdloze zwart witportretten die niet alleen laten zien wie deze mensen zijn, maar ook wat zij met zich meedragen.
Aan iedereen die hier vandaag aanwezig is – veteranen, familieleden, betrokkenen – wil ik zeggen:
Welkom thuis.
Welkom op een plek waar uw verhalen ertoe doen.
Waar uw ervaringen worden gezien.
Waar uw inzet wordt erkend.
Ik verklaar de tentoonstelling Welkom thuis hierbij officieel geopend.
