Toespraak burgemeester Jan van Zanen bij de première van de documentaire ‘De lange weg naar het monument’, 12 juni.

Wie het verleden negeert, doet het heden tekort.
Ook als dat verleden pijnlijk en beschamend is.
Of misschien juist dan.

Want wonden die niet worden verzorgd, blijven etteren.

Geachte aanwezigen,

beste allemaal,

Van harte welkom.

Welkom bij de première van De lange weg naar het monument.

Een bijzonder woord van welkom richt ik tot Tessa Boerman,
die deze indrukwekkende en educatieve documentaire heeft gemaakt.

Ook wil ik iedereen die aan deze film heeft meegewerkt,
zowel voor als achter de camera, van harte welkom heten.
Van mensen die archieven hebben uitgeplozen
tot degenen die hun vaak zeer persoonlijke verhalen hebben gedeeld.

Een warm welkom ook aan alle aanwezige nazaten van tot slaaf gemaakten.
Velen van u hebben de lange weg bewandeld
waarnaar deze documentaire verwijst.
Zonder uw doorzettingsvermogen hadden wij hier vandaag niet gestaan.

And last but not least, a special welcome to Buhlebezwe Siwani,
the artist behind the The Hague memorial for transatlantic slavery.

Slavernij, een schandelijk systeem van geweld en uitbuiting,
heeft meer dan drie eeuwen lang diepe wonden geslagen.
Tot op de dag van vandaag zijn de littekens daarvan
voelbaar en zichtbaar in onze samenleving.

Toch is het besef daarvan,
het besef van het onvoorstelbare leed
dat tot slaaf gemaakten is aangedaan,
pas laat in ons land doorgedrongen.
Zeker in Den Haag.

In 2021 nam de gemeenteraad het initiatief
om het koloniale en slavernijverleden
van onze stad te laten onderzoeken.

De uitkomsten waren pijnlijk en confronterend.

Want hoewel Den Haag geen handelsstad was,
werden hier wél belangrijke beslissingen genomen over koloniaal beleid.
En dus ook over slavernij en contractarbeid.
Daarnaast hebben allerlei Haagse burgers en instellingen geprofiteerd
van de uitbuiting van tot slaaf gemaakten,
onder meer via handel en investeringen in plantages.

In november 2022 heb ik namens het college
onze welgemeende excuses aangeboden
voor de rol die voorgangers hebben gespeeld
in het systeem van kolonialisme en slavernij.

Excuses die het onnoemelijke leed dat uw voorouders
en de voorouders van zoveel andere Hagenaars
is aangedaan, nooit ongedaan kunnen maken.

Ook voor mij persoonlijk
was dit proces leerzaam en confronterend.
Daarom heb ik toen ook benadrukt
dat die excuses geen punt waren, maar een komma.

Een belangrijke mijlpaal.
Maar geen eindpunt.
Eerder het begin van een volgende etappe.

Die etappe leidde vorig jaar rond deze tijd
tot de onthulling van het monument
voor het trans-Atlantisch slavernijverleden.

Ik herinner mij die dag als warm en zonovergoten,
maar bovenal als een dag vol emoties.
Verdriet om het verleden
en tegelijkertijd blijdschap over erkenning.
Erkenning die met het monument
ook een tastbare vorm kreeg.

De stap die volgde heeft ons hier gebracht.
Bij de première van De lange weg naar het monument.

Deze documentaire legt onder meer de mondelinge overlevering vast.
Orale historie die ons niet alleen helpt om terug te kijken,
maar ook vooruit.
Om te begrijpen, te erkennen en door te geven.

Maar ook nu,
met het monument en deze documentaire,
is de lange weg nog niet ten einde.

Den Haag wil, als stad van vrede en recht,
blijven reflecteren op het verleden.

Wil een stad zijn waarin iedereen zich gezien en erkend voelt.
Ook de tienduizenden Hagenaars en Hagenezen die nazaten zijn
van tot slaaf gemaakten.

Het monument en de documentaire die u straks gaat zien
vormen een belangrijk vertrekpunt
om ook volgende generaties mee te nemen
in hun verhaal en in dat van hun voorouders.

Er is nog veel recht te zetten.
Ongelijkheid en racisme zijn daarvan
de meest zichtbare en indringende voorbeelden.

We kunnen het verleden niet uitwissen.
Maar we kunnen het wél samen onder ogen zien
en ons actief inzetten om de gevolgen ervan aan te pakken.

Laten we samen bouwen aan een stad en samenleving
waar verleden en toekomst elkaar niet in de weg staan,
maar elkaar juist versterken.

Samen bouwen aan een stad en een samenleving
waar erkenning leidt tot verbondenheid.

En verbondenheid tot rechtvaardigheid.

Voor nu wens ik u een inspirerende kijkervaring.

Dank u wel.