Uitreiking award Overheidsinnovatie van het Jaar 2025
Beste aanwezigen,
Voordat ik deze prachtige prijs ga uitreiken, wil ik graag mijn mede-juryvoorzitter Jetta Klijnsma bedanken voor haar jarenlange en altijd uitmuntende inzet.
Jetta is inmiddels al acht jaar juryvoorzitter van de Overheidsmanager van het Jaar verkiezing en heeft de beslissing genomen om na dit jaar te stoppen.
Graag wil ik om een groot applaus vragen voor Jetta.
Vanavond staan we stil bij iets moois: de kracht van vernieuwing binnen de overheid.
Niet alleen ideeën op papier, maar innovatie die écht het verschil maakt voor burgers, collega’s en onze samenleving. Bij elke pitch en werkbezoek dat wij als jury mochten meemaken werd duidelijk: vernieuwing begint met mensen.
Mensen die hun hart en hoofd inzetten om processen slimmer te maken, diensten toegankelijker en samenwerking sterker. Mensen die niet bang zijn fouten te maken, maar juist leren van elke uitdaging. Het is die durf, creativiteit en daadkracht die we in de spotlight willen zetten.
De finalisten van vanavond hebben één ding gemeen: ze doorbreken congestie. Ze zetten vastgelopen processen weer in beweging en bieden zo oplossingen voor urgente maatschappelijke vraagstukken.
Slim Strandnet doet dit letterlijk, door lokaal opgewekte energie slim te verdelen.
Finalist Gegevensboekhouding vermindert informatiechaos, en voorRecht-rechtspraak verlicht de druk op de rechtbanken.
Deze innovaties brengen vastgelopen systemen weer op gang en maken zo echt het verschil voor de inwoner.
Graag vertel ik wat deze finalisten zo uitzonderlijk maakt.
Slim Strandnet
De jury bracht een mooi werkbezoek aan Slim Strandnet en was getroffen door de vele enthousiaste en betrokken medewerkers en partners.
Bij Slim Strandnet komen een sociale- en een technische innovatie samen.
Hierbij wordt gebruikgemaakt van een nieuwe coöperatieve vorm en slimme technologie.
Het is mooi dat Slim Strandnet democratisch bestuurd wordt.
Zonder centrale operator, maar door slimme sturing met open source soft- en hardware.
Het samenwerkingsverband bestaat al vijf jaar.
In deze tijd is het idee verder ontwikkeld en uitgebreid.
De oorspronkelijke pijlers van decentraal en democratisch samenwerken vormen nog steeds het fundament van deze mooie innovatie.
Het concept van coöperatie met gedeelde en gelijkwaardige zeggenschap van de gemeente en ondernemers is uniek.
Het is inspirerend om te zien dat partners samen doelen stellen.
Binnenkort worden hierbij ook bewoners betrokken.
Verder bevordert de betrokkenheid van ondernemers een gedragsaanpassing om duurzamere keuzes te stimuleren.
Het concept is inspirerend en makkelijk in andere wijken te gebruiken.
Ook een opschaling van Slim Strandnet zelf is op verschillende manieren mogelijk.
Dit kan door de samenwerking met verschillende publiek-private partijen, door technische uitbreiding van de open source software en door nieuwe juridische regelgevingen.
De jury is heel benieuwd op welke manier deze innovatie zich in de volgende jaren zal doorontwikkelen.
Gegevensboekhouding
Deze innovatie maakt indruk bij de jury door de brede betrokkenheid van de medewerkers en partners.
Hoe de jury naar gegevensbeheer kijkt, is fundamenteel veranderd.
Dit is een echte gegevensbeheer-revolutie.
Men stelt dat hiermee een achterstand van ruim veertig jaar wordt ingelopen.
Voor het vertrouwen en de legitimiteit van de overheid is het heel belangrijk om te weten wat we waarom bewaren en wie daar toegang tot heeft.
Belangrijke principes van deze innovatie zijn zorgvuldigheid, rechtmatigheid, rechtvaardigheid, transparantie en verantwoording.
Er worden concrete stappen gezet aan de hand van een meerjarenagenda, wat bijdraagt aan het daadwerkelijk uitvoeren van deze visie.
Het is mooi dat het gebouwd is met de blik op overheidsbrede standaardisering van beleidsafspraken en gegevensgebruik.
Gegevensboekhouding gaat verder dan een technische innovatie.
Het is een systeeminnovatie: Een verandering van de manier waarop ambtenaren denken en werken.
Dit betreft ook de manier van samenwerken tussen verschillende diensten en het creëren van nieuwe kaders en rollen.
Als deze innovatie grootschalige toepassing krijgt, kan ze een echte systeemdoorbraak creëren.
De jury wil Gegevensboekhouding in ieder geval aanmoedigen om met deze belangrijke innovatie door te gaan.
VoorRecht rechtspraak
De jury bracht een goed georganiseerd werkbezoek.
VoorRecht-rechtspraak is een innovatie waarmee twee derde van de zaken vooraf wordt afgehandeld om uiteindelijk maar met een derde naar de rechter te hoeven. Deze rechtspraak is bewezen laagdrempeliger, er ontstaat een constructieve dialoog en de overbelasting van de rechterlijke macht wordt aangepakt.
Deze innovatie is vanuit een startup gedachte gestart en georganiseerd.
Het is de combinatie van een bevlogen en innovatief team van jonge professionals dat het vertrouwen heeft gekregen nieuwe wegen te verkennen om de toegang tot het recht te vergroten.
Het resultaat is indrukwekkend; net als het sterke lerend vermogen van het team. Ook vindt de jury het mooi om te zien dat voorRecht rechtspraak open staat voor lessen uit andere rechtbanken.
De kern van deze innovatie is een combinatie van techniek en persoonlijk contact.
Dit maakt de benadering menselijker door de veelheid aan perspectieven, brede analyse en toegankelijkheid in taal en proces.
Het initiatief wordt gedragen door een netwerk met 80 ‘vrienden van voorrecht’. De jury vond het leuk om het grote aantal van de ‘vrienden van voorrecht’ tijdens het werkbezoek te ontmoeten.
De innovatie heeft ruimte voor verbreding naar een ander soort zaken en andere rechtbanken.
De potentie is groot, vanwege de fundamentele shift in de kijk op de rechtspraak.
Een dergelijke toepassing van AI en design van digitale dienstverlening is ook breder inzetbaar binnen de overheid.
Kortom, alle drie finalisten verdienen lof en erkenning.
Hun inzet en toewijding tijdens deze verkiezing is indrukwekkend.
We willen dan ook alle deelnemende organisaties bedanken voor hun waardevolle bijdrage.
We hopen dat de kennis, ervaring en voorbeelden die zij hebben gedeeld, brede verspreiding krijgen.
Zo kunnen zij anderen binnen de overheid inspireren om nieuwe wegen te verkennen.
En nu zal ik u niet langer in spanning houden.
De jury ziet dit als een buitengewoon inspirerende innovatie met een grote maatschappelijke impact, gedragen door een enthousiast en bevlogen team.
De winnaar van de beste overheidsinnovatie van het jaar 2025 is: voorRecht – Rechtspraak van de Rechtspraak.
Van harte gefeliciteerd.
